Toplotni talas koji je u prethodnom periodu zahvatio Crnu Goru prouzrokovao je rekordna opterećenja na elektrodistributivnoj mreži za ovo doba godine. Na području Podgorice i primorskih opština zabilježena je potrošnja električne energije veća u prosjeku za oko 30 odsto u odnosu na isti period prošle godine. Slični izazovi nijesu karakteristični samo za Crnu Goru, već su prisutni i u zemljama regiona i širom Evrope.
Kombinacija rekordnog opterećenja mreže i ekstremno visokih temperatura dovela je do povećanog broja kvarova i prekida u napajanju električnom energijom.
Tome je bez sumnje doprinio i veliki broj nelegalnih priključaka koji predstavljaju poseban izazov za distributivni sistem. Naime, dugogodišnja nelegalna gradnja dodatno je opteretila kapacitete CEDIS-a i ugrozila kvalitet i sigurnost napajanja svih korisnika. Što potvrđuje podatak da se na području Crne Gore od ukupno 470 hiljada korisnika čak 90 hiljada u našoj bazi vodi kao nelegalno. Ozbiljan problem za elektroenergetsku mrežu predstavljaju i oštećenja podzemnih elektroenergetskih kablova od strane investitora, nastala tokom izvođenja građevinskih radova, jer u najvećem broju slučajeva ne podnosi zahtjev za izdavanje katastra podzemnih instalacija, na šta je CEDIS više puta upozoravao.
Tokom juna na području Podgorice zabilježeno je više ispada usljed kojih su korisnici u naseljima Zagorič, Kučka Korita, Barutana ostajali bez električne energije i po nekoliko sati, što je bio slučaj i sa korisnicima na području Zete.
Prema podacima Zavoda za hidrometeorologiju i seizmologiju, 30. juna u periodu od 17 do 24 časa na području Balkana registrovano je više od 1.000 atmosferskih pražnjenja u petominutnim intervalima. Kao posljedica takvih vremenskih uslova, bez napajanja su ostali dalekovodi 10 kV „Ubli“, „Medun“ i „Kržanja“, zbog čega su korisnici na području Kuča više sati bili bez električne energije. I pored otežanih uslova rada, ekipe CEDIS-a su bez odlaganja izlazile na teren kako bi se kvar što prije otklonio.
U istom periodu, usljed atmosferskih pražnjenja, dio konzuma Zete i Barutane ostajao je bez napajanja. Naše ekipe locirale su kvar na 35 kV dalekovodu „Gornja Zeta – Golubovci“, te je, čim su se stekli uslovi za bezbjedan rad, kvar otklonjen.
Područje Kuča bilo je pod udarom jakog nevremena i u periodu od 22. do 25. juna. Obilne padavine, grad, jaki udari vjetra i intenzivna atmosferska pražnjenja prouzrokovali su kvar na 10 kV dalekovodu „Ubli“. Uprkos otežanim uslovima rada, dežurne ekipe CEDIS-a bile su kontinuirano angažovane na ovom dalekovodu, kako bi napajanje električnom energijom bilo uspostavljeno u što kraćem roku.
Kad je riječ o DV “Ubli”, ukupne dužine 18,2 kilometra, važno je istaći da kompanija privodi kraju njegovu rekonstrukciju. Do sada je zamijenjeno 169 od ukupno 184 stuba, ugrađeno više od 10 kilometara novog provodnika sa pratećom opremom i izolatorima, dok je remontovano 11 od 14 trafostanica 10/0,4 kV. Za ove radove izdvojeno je više od 300 hiljada eura. Takođe prilikom ovih radova neophodna su planska isključenja.Pomenuti kvar je, inače, evidentiran na onom dijelu dalekovoda koji još nije rekonstruisan, a u planu je da se radovi završe do kraja ljeta. I na ovom području evidentirano je 190 nelegalnih i 141 legalni korisnik, što dodatno opterećuje sistem i utiče na pouzdanost napajanja.
Od 29. juna evidentirani su i ispadi trafostanica 10/0,4 kV „Zagorič 2“, „Zlatica 3“ i „Kapela Zagorič“, usljed pregrijavanja transformatora zbog preopterećenja i ekstremne vrućine, pa su bez napajanja ostajali korisnici u dijelu Park-šume Zagorič, području oko groblja u Zagoriču i dijelu Ulice Nikole Tesle. Koliko je mreža ovog dijela konzuma opterećena najbolje pokazuje podatak da se na tom području nalazi 133 nelegalna korisnika, što znatno povećava opterećenje mreže, naročito u periodima rekordne potrošnje.
Probleme u napajanju dodatno su uzrokovala oštećenja 10 kV kabla „Zlatica“ od strane izvođača radova na rekonstrukciji saobraćajnice pored groblja u Zagoriču pa su tako od 16. do 22. juna bez napajanja ostajale trafostanice MBTS „Stara Zlatica“, STS „Stara Zlatica“ i BTS „Stara Zlatica“. Ovdje je takođe zastupljen veliki broj nelegalnih korisnika.
I u periodu od 22. do 23. juna, dio Podgorice bio je bez napajanja zbog kvarova na 35 kV kablovskim vodovima na dionici „Podgorica 1 – Gorica A“ (KB Gorica 1 i KB Gorica 2). Riječ je o kablovima koji su tokom prethodnih godina bili izloženi brojnim izmještanjima i intervencijama usljed intenzivne građevinske izgradnje i razvoja komunalne infrastrukture. Takvi zahvati mogu uzrokovati mehanička naprezanja i degradaciju izolacionog sistema kablova, što vremenom smanjuje njihovu pouzdanost i povećava vjerovatnoću nastanka kvarova, naročito u periodima povećanog opterećenja elektrodistributivne mreže.
U istom periodu, usljed izrazito povećanog opterećenja elektrodistributivne mreže, došlo je i do ispada dalekovoda 35 kV „Podgorica 1 – Gornja Zeta“, zbog djelovanja sistema relejne zaštite koji je registrovao uslove koji su mogli ugroziti sigurnost elektroenergetskog sistema, odnosno požar na kablovskoj završnici. Kao posljedica toga korisnici na području Zete privremeno su ostali bez snabdijevanja električnom energijom. Brzom intervencijom CEDIS-a kvar je otklonjen i uspostavljeno je redovno snabdijevanje korisnika.
Moramo takođe istaći da uspostavljanje redovnog uklopnog stanja u pojedinim slučajevima više ne zavisi isključivo od CEDIS-a. Sve je veći broj elektroenergetskih objekata u distributivnom sistemu koji su u vlasništvu trećih lica. Iako CEDIS upravlja distributivnim sistemom, manipulacije u postrojenjima čiji su vlasnici druga pravna lica nijesu u njegovoj nadležnosti. Zbog toga je, nakon pojedinih ispada, neophodno čekati dolazak zaposlenih iz tih kompanija kako bi se objekti ponovo stavili u funkciju i korisnicima uspostavilo napajanje.
CEDIS, dakle, svakodnevno trpi posljedice povećanog opterećenja sistema, iako uzroci nijesu uvijek u njegovoj direktnoj nadležnosti. Rješavanje problema nelegalne gradnje, nelegalnih priključaka zahtijeva koordinisano djelovanje svih nadležnih institucija.
Podsjećamo da je CEDIS u prethodnoj godini u razvoj i modernizaciju mreže uložio više od 35 miliona eura, od čega je gotovo 12 miliona eura usmjereno na sekundarnu mrežu (10 kV i 0,4 kV), dok je više od 7 miliona eura investirano u povećanje kapaciteta i pouzdanosti sistema. Višemilionska ulaganja u sistem u cilju što kvalitetnijeg i pouzdanijeg napajanja korisnika su imperativ CEDIS-a, ali se zbog navedenih izazova kvarovi i prekidi ne mogu izbjeći.
Na kraju, apelujemo na građane da električnu energiju koriste racionalno u periodima ekstremno visokih temperatura kako bi se smanjilo opterećenje sistema i izbjegle ovakve situacije. Takođe apelujemo na investitore i izvođače radova da obavezno pribavljaju podatke o podzemnim instalacijama i poštuju propisane procedure, kako bi se spriječila oštećenja elektroenergetske infrastrukture i višesatni prekidi u snabdijevanju.
