Kako je javnost uveliko upoznata, Crnogorski elektrodistributivni sistem – CEDIS pokrenuo je jedan od najznačajnijih infrastrukturnih projekata u svojoj istoriji, modernizaciju svog sistema upravljanja i nadzora elektrodistributivne mreže kroz uvođenje naprednog ADMS/SCADA sistema i savremene telekomunikacione infrastrukture. CEDIS, od samog potpisivanja ugovora o zajmu sa EBRD u cilju realizacije projekta CEDIS SCADA – Smart digitalization, uredno izvještava javnost o sporovedenim koracima na putu ka implementaciji projekta vrijednog 35 miliona eura, koji predstavlja ključni korak ka digitalnoj transformaciji i modernizaciji elektrodistributivne mreže Crne Gore. Za projekat su odobrena grant sredstva od strane EBRD-a u iznosu od 5 miliona eura, pa će konačno kreditno zaduženje biti manje, odnosno 30 miliona eura.
U skladu sa navedenim, Crnogorski elektrodistributivni sistem je krajem decembra prethodne godine objavio međunarodni tender za izbor najpovoljnijeg izvođača za realizaciju projekta SCADA/ADMS – Prva faza, nakon čega, preciznije 16. marta ove godine, su pristigle ponude. S obzirom na to da se tender sprovodi u skladu sa višefaznom procedurom EBRD, trenutno je u toku prva faza ovog tenderskog potupka koja obuhvata dokazivanje kvalifikacija. U okviru pomenute faze tendera ocjenjuje se da li ponuđači ispunjavaju minimalne uslove, kao što su: tehničko iskustvo na sličnim projektima, finansijska stabilnost, kadrovski kapaciteti i reference. Ponuđači koji uspješno prođu ovu fazu biće pozvani da u drugoj fazi dostave detaljne tehničke ponude zajedno sa finansijskim dijelom. Očekuje se da će kompletan proces biti završen u nekoliko narednih mjeseci, nakon čega će biti zaključen ugovor sa najpovoljnijim ponuđačem.
U okviru prve faze projekta biće realizovane sledeće aktivnosti: uspostavljanje centralnog i rezervnog data centra sa visokom dostupnošću i kapacitetom za dalji razvoj Sistema, implementacija naprednog ADMS/SCADA softverskog rješenja, koje omogućava centralizovano praćenje i upravljanje mrežom u realnom vremenu, automatizacija glavnih i primarnih trafostanica (110/35(10) kV i 35/10 kV) kroz ugradnju savremene opreme za daljinsko mjerenje i upravljanje, izgradnja i modernizacija telekomunikacione infrastrukture koja povezuje sve ključne objekte i obezbjeđuje visok nivo dostupnosti i sigurnosti komunikacije, kao i obuka i sertifikacija CEDIS-ovog osoblja za rad i održavanje novog sistema, kako bi se osigurala potpuna samostalnost u njegovom korišćenju i razvoju. Sprovodjenje I faze započeće u Podgorici i nastaviti u južnim opštinama.
Kada govorimo o teritorijalnoj pokrivenosti, posebno ističemo da je ovaj projekat značajno unaprijeđen u odnosu na prethodne planove. Naime, dok su ranijim verzijama projekta bili obuhvaćeni samo centralni i južni djelovi Crne Gore, sada će kroz dvije faze implementacije SCADA/ADMS, u ukupnoj vrijednosti od 25 miliona eura, biti obuhvaćena cjelokupna teritorija naše zemlje. Na ovaj način će se omogućiti da svi korisnici distributivnog sistema imaju jednake benefite od realizacije ovog projekta.
Takođe, kroz prvu tranšu biće realizovana nabavka pametnih brojila najnovije generacije ukupne vrijednosti 10 miliona eura, u okviru projekta CEDIS SCADA – Smart digitalization uz podršku Evropske banke za obnovu i razvoj, pri čemu je planirana nabavka oko 50 hiljada pametnih brojila za zamjenu postojećih. Nova pametna brojila druge generacije omogućiće korisnicima uvid u trenutnu potrošnju putem aplikacije, dok predstavljaju dio interoperabilnog i digitalnog sistema koji povezuje korisnike, distributera i tržište električne energije, u skladu sa evropskim standardima i principima transparentnosti i digitalne energetske tranzicije. Tenderski postupak, sproveden u skladu sa pravilima Evropske banke za obnovu i razvoj putem ECEPP platforme, uspješno je okončan, te se ovih dana očekuje potpisivanje ugovora o nabavci.
Napominjemo da je CEDIS 2023. godine započeo realizaciju projekta “Priprema trafostanica za implementaciju SCADA sistema”, kao preduslov za njihovo integrisanje u SCADA/ADMS sisteme. Ovom investicijom, koja se realizuje kroz tri faze (od čega su dvije završene a treća je u toku), ukupno će biti rekonstruisano i modernizovano oko 60 trafostanica 35/10kV naponskog nivoa. Ukupna vrijednost investicija kroz tri faze pomenutog projekta iznosi cca 4 miliona eura , a sam završetak radova, pa samim tim i kompletna implementacija projekta, očekuje se do kraja septembra tekuće godine.
Projekat obuhvata radove na modernizaciji elektrodistributivne infrastrukture, uključujući zamjenu zastarjelih prekidača i opreme, rekonstrukciju sekundarnih veza i ugradnju novih sistema zaštite i upravljanja. Realizacija ovog projekta doprinosi stabilnosti napajanja i omogućava dalji razvoj elektrodistributivnog sistema na savremenim osnovama.
Na kraju, podsjećamo da je cilj projekta CEDIS SCADA – Smart digitalization omogućavanje bržeg otkrivanja i otklanjanja kvarova, preciznijeg upravljanja mrežom, smanjenja tehničkih i komercijalnih gubitaka, kao i efikasnijeg uključivanja obnovljivih izvora energije. Takođe, ovaj projekat postavlja temelje za pametnu elektrodistributivnu mrežu (Smart Grid) u Crnoj Gori, u skladu sa evropskim standardima i najboljom međunarodnom praksom.
